Crimezone.nl

Na 'Leathergate', de schokkende onthullingen van Stephen Leather tijdens het Harrogate Crime Writing Festival over het gebruiken van 'sockpuppets' ter promotie van zijn eigen werk lijkt er een beerput van schandalen te zijn geopend. Op allerlei fora, blogs en op Twitter heerst onrust. De zogenaamde 'sockpuppets' zijn een plaag, en steeds meer thrillerschrijvers blijken er gebruik van te maken. 'Sockpuppets', de 'sprekende sokken', zijn gecreëerde (nep) identiteiten op het web, veelal ingezet voor promotionele doeleinden.

De discussies over gedragscodes en ethiek brandden in alle hevigheid los. Maar nog voor de storm kon gaan liggen, ontmaskerde journalist en misdaadauteur Jeremy Duns afgelopen weekend een volgende auteur die het gebruiken van 'sockpuppets' niet zou schuwen. Niet een ons nietszeggende B-auteur, nee, het zou hier gaan om de alom gerespecteerde schrijver R.J. Ellory. Hij zou het nog bonter hebben gemaakt dan collega Leather. Niet alleen liet hij de 'sprekende sokken' mooie, bijna literaire 5 sterren reviews schrijven voor zijn eigen boeken op Amazon, hij zou op deze manier ook beledigende 1 star reviews geschreven hebben voor boeken van collega's, waaronder die van Mark Billingham en Stuart MacBride. Ai. Inmiddels zijn de sokken van Ellory wereldnieuws in Groot-Brittannië na diens officiële excuses aan lezers en collegaschrijvers. Ai.

Tussen alle vuile sokken door, kwam er in Amerika een ander Amazon-schandaaltje aan het licht: de 'Locke Affaire', waarin onthuld werd dat e-bookbestsellerauteur John Locke positieve Amazon-recensies kocht voor het promoten van zijn boeken.

Terwijl in Engeland alles en iedereen op scherp staat. Het volgen van de discussies op twitter en berichten op het web bijna een dagtaak wordt, blijft het hier angstvallig stil. Waar 'onze' thrillerschrijvers wel zo'n beetje al hun hebben en houwen delen op de social media, zo wordt er geen woord gerept over de commotie bij de overburen. Hmmm. En waar de Britse Crime Writers' Association inmiddels een officieel statement heeft uitgebracht en werkt aan een gedragscode voor haar leden, zo'n 600 thrillerschrijvers, daar reageert Willem Asman, voorzitter van het Genootschap Nederlandstalige Misdaadauteurs, slechts laconiek op onze vraag om een reactie: "Het GNM bestuur heeft hier geen mening over. Maar als je de mijne wilt: Bankiers liegen, politici liegen, auteurs liegen, dus waarom recensenten niet? Ik verbaas me over die verbazing".

Collega-bestuurlid Daniëlle Hermans reageert ook en legt evenals Asman de nadruk op de recensenten: "We kunnen het als agendapunt opnemen en kijken hoe de bestuursleden dit zien. Ik zie daarbij al het probleem opdoemen dat het niet te controleren valt. Ik zie er nog veel meer. Hoe om te gaan met recensenten die een persoonlijke hekel aan je hebben? Of een recensent die deel uitmaakt van je vriendenkring?"

Maar dit keer zijn het niet de recensenten die de ongeschreven regeltjes aan hun laars lapten, maar de auteurs zelf. Daar gaan beide GNM-bestuursleden iets te makkelijk aan voorbij.

Jubilerend thrillerschrijver René Appel is niet verbaasd over dat het gebeurt, maar begrijpt het standpunt van Asman ten aanzien van de rol van het GNM ook niet. "Het is inderdaad een schandaal, maar het was te verwachten dat het deze kant uit zou gaan," aldus Appel. "De vraag is natuurlijk wat er tegen te doen valt. Is er een rol voor de websitebeheerder?"

Kim Moelands laat ons weten dat ze het een zorgelijke ontwikkeling vindt, juist omdat ze zelf - net als vele andere lezers - veel waarde hecht aan recensies. "Waar het om gaat is dat de lezer van een recensie erop kan vertrouwen dat het gaat om een eerlijke mening die gebaseerd is op feiten en persoonlijke smaak zonder dat daarvoor betaald is of zonder dat een auteur die zelf heeft geschreven onder een pseudoniem."

Ook op Facebook komen mondjesmaat wat reacties los.
"Tjongejonge. Het moge duidelijk zijn dat ik dat nog nooit gedaan heb," reageert Saskia Noort op het verhaal van de gekochte positieve recensies. Marelle Boersma grapt dat ze maar eens een workshop 'Recensies Schrijven' gaat geven en Astrid Harrewijn merkt op dat schrijven zo wel een hele dure hobby gaat worden. Peter de Zwaan vindt dat we "vooral niet jaloers [moeten] worden op mensen die slimmer zijn dan wij". U ziet het: in Nederland voert de humor de boventoon. Ik zou me zorgen maken als ik niet ook de reacties van René Appel, Kim Moelands en Charles den Tex had ontvangen.

De laatstgenoemde ziet in alle feiten slechts een symptoom van een veel groter probleem waar we door de digitalisering en internet voor staan: "het afglijden naar een steeds lager niveau waar alles gratis en onmiddellijk beschikbaar moet zijn. Waarin mensen menen recht te hebben op iets wat niet van hun is. Wake up! Internet vreet aan onze zelfdiscipline en aan onze eerlijkheid. Verzet je daartegen."

Volgens Den Tex zit het probleem dus veel dieper dan Leather en Locke. "Op internet kan iedereen zich achter fictieve identiteiten verschuilen en een bepaalde mate van oneerlijkheid wordt normaal gevonden, dat leidt tot de dingen die zij deden."

Evenals collegaschrijver David Hewson heeft ook Den Tex nagedacht over zijn eigen 'regels':

* Ik zal nooit illegaal downloaden, dat is diefstal (ook de 3000 'gratis' titels op je nieuwe e-reader!) en dat is in mijn ogen de kern van het probleem - het accepteren van illegaal downloaden betekent dat je accepteert dat iedereen maar doet waar hij zin in heeft en dat dat goed is. Dus ook de kluit belazeren met fake-besprekingen en zo.
* Ik zal niet meedoen aan het verspreiden van onzin, daar is al meer dan genoeg van
* Ik zal op internet nooit iets tegen of over iemand zeggen wat ik niet ook gewoon persoonlijk zou zeggen, dat is namelijk laf."

De drievoudig Gouden Strop-winnaar ziet wat dat betreft een taak weggelegd voor iedereen: "De betrouwbaarheid van een recensie (dat hij verifieerbaar van iemand is) is zonder meer heel belangrijk, maar het is nog geen kwaliteitsgarantie.
We zullen allemaal op zoek moeten naar een manier om elkaar in leven te laten en betrouwbaar te blijven. Eén ding is zeker, het gaat niet vanzelf. Internet is geweldig, dat vind ik ook, maar het doet iets met ons waar we vooralsnog geen grip op hebben."

Naast de genoemde Duns, zijn ook David Hewson, Steve Mosby en de eerder genoemde Billingham in alle staten. En terecht natuurlijk. Wat dat betreft alle lof voor de Crime Writers' Association die dit weekend dus direct met een officieel statement naar buiten kwam en werkt aan een Code of Ethics voor hun leden.

"Like others in publishing, we became aware recently of the practice of authors assuming fake identities on blogs, Twitter or Amazon to promote their own work, and in some cases, allegedly give bad reviews to that of other writers.

The CWA feels this practice is unfair to authors and also to the readers who are so supportive of the crime genre. It does not fit with our ethos of supporting all published crime authors and promoting the crime genre. At present we don’t know how widespread the practice is. However we will be taking steps to set up a membership code of ethics, and considering if other steps may be necessary from us as an authors’ organisation," aldus het bestuur van de CWA.

Dat het einde van dit verhaal nog lang niet in zicht is moge inmiddels duidelijk zijn.


Sander Verheijen, 3 september 2012