Crimezone.nl

“De beste boekrecensies zijn te koop” kopte The New York Times een aantal dagen geleden. De krant vertelt het verhaal van ene Todd Rutherford die de afgelopen jaren vele tienduizenden dollars verdiende met het schrijven van fake reviews.

Via zijn website, GettingBookReviews.com, verkocht hij met veel succes positieve beoordelingen van boeken voor een groot aantal schrijvers. Zijn dienstverlening begon met een recensie voor $99, maar breidde zich al gauw uit tot pakketten van vijftig recensies voor duizend dollar. De man verdiende op zijn hoogtepunt $28.000 per maand, zo vertelt The New York Times. Niet zo raar, want online reviews zijn een belangrijke schakel in het aan de man en vrouw brengen van producten en dat geldt in bijzondere mate ook voor boeken.

Bing Liu, een data-opslag expert van de Universiteit van Illinois, Chicago, bracht al in 2008 aan het licht dat van de miljoenen reviews op Amazon.com 60% vijf sterren en 20% vier sterren kreeg. De onderzoeker schatte in dat ongeveer een derde van alle recensies op het internet vals is, geschreven door de producent zelf (natuurlijk onder een valse naam), door klanten (die iets in het vooruitzicht worden gesteld) en door ingehuurde derden.

De site GettingBookReviews.com wist in haar korte bestaan zo’n 4,5 duizend reviews te produceren. De oprichter vertelt: ‘Ik creëerde recensies waarin ik me richtte op de positieve punten, niet de negatieve. Marketingreviews waren het, zeker geen redactionele.’ Maar dat verschil is voor de achteloze bezoeker nauwelijks zichtbaar.

Na de onthullingen van Stephen Leather in Harrogate (zie ook: Harrogate krijgt staartje: Leathergate) is dit in een aantal weken tijd het tweede schandaal waarbij bekende (thriller)schrijvers betrokken zijn.

In het artikel in The New York Times wordt thrillerschrijver John Locke (zie ook: John Locke tekent contract met traditionele uitgever) bij naam genoemd. Hij was de eerste zelf publicerende auteur op Amazon.com die meer dan een miljoen e-books verkocht. Hij schreef daarover het boek How I Sold One Million E-Books in Five Months. “Mijn eerste marketingdoelstelling was om ze snel mogelijk vijf sterren-reviews te krijgen,” zo schrijft hij. “Dat is alles. Het kostte me bijna twee maanden!”

In de eerste negen maanden verkocht hij 'slechts' enkele duizenden e-books, aldus The New York Times, maar in december 2010 maakte het ineens een vlucht en verkocht hij er in één maand 15.000. Een geheim waarover hij in How I Sold One Million E-books in Five Months wijselijk zijn mond houdt, is dat hij Todd Rutherford hiervoor inhuurde. Locke behoorde al snel tot zijn beste klanten. Rutherford merkt hierbij wel op dat Locke geen invloed wilde uitoefenen op de inhoud van de reviews. “Als iemand mijn boek niet goed vindt, dan moet dat ook gezegd kunnen worden,” zo liet hij weten. Wel gaf hij Rutherford het advies om de reviewers hun e-book via Amazon.com te laten kopen zodat de recensie getoond zou worden als een “Amazon Verified Purchase”, dit om de geloofwaardigheid van de recensie te verhogen.

Locke windt er geen doekjes om. ‘Ik zou geen moment twijfelen om reviews te kopen van mensen die eerlijk zijn,’ zo verklaart hij. ‘Ik heb echt alle wegen bewandeld om lezers in aanraking te laten komen met mijn boeken.’

Van de 300 gekochte reviews via GettingBookReviews.com waren de meeste natuurlijk wél positief, maar het is onmogelijk om erachter te komen of de lezers de boeken echt goed vonden of gewoon volgens verwachting een positieve beoordeling schreven, of een combinatie van beide.

Of de recensies nu het grote verschil hebben gemaakt, daarover wil Locke eigenlijk niets kwijt. Hij zegt: ‘Recensies zijn maar een klein stukje van het krijgen van succes, maar het is een stuk eenvoudiger om ze te kopen dan om het publiek aan te sporen er een te schrijven.’

Rutherford is wat dat betreft veel duidelijker: ‘Het werkt. In alle recensies worden potentiële lezers aangespoord om het boek ook te gaan lezen.’

HET EINDE VAN EEN BUSINESS

Het doek voor GettingBooksReviews.com viel eind 2011. De reden hiervoor valt toe te schrijven aan de 24-jarige zelf publicerende schrijfster Ashley Lorenzana. Toen zij hoorde dat het gerenommeerde boekbeoordelingsbedrijf Kirkus Reviews $425 in rekening brengt voor een recensie van self-published books (waarbij er geen garantie gegeven wordt voor een positieve recensie), ging ze op zoek naar alternatieven. Ze kwam terecht bij de service van Rutherford en kon goed leven met de $99 die hij vroeg voor een beoordeling. Maar toen de bestelde recensie (te) lang op zich liet wachten en uiteindelijk niet geheel naar haar verwachting werd opgeleverd, deelde ze haar klacht op verschillende websites. Om de schade te beperken gaf Rutherford haar haar geld terug, maar het kwaad was reeds geschied. Google greep in en sloot zijn advertentie-account en Amazon verwijderde een groot aantal van de door hem geplaatste reviews. Het betekende het eind van GettingBookReviews.com, maar nog niet het eind van de twijfelachtige praktijken van Rutherford.

Voor een kleine 100 dollar blogt en twittert hij over een boek en werft hij bloggers en regelmatige Amazon-reviewers om het boek ook te beoordelen. Omdat de reviewers niet door hem worden betaald, heeft Google zijn nieuwe account wel toegelaten.

PRESTATIEVERBETEREND DRUGSSCHANDAAL

John Locke en Stephen Leather zijn slechts de toppen van een reusachtige ijsberg. Twee voorbeelden van mensen die – door hun eigen onhandigheid of ego – zichzelf hebben ontmaskerd. Er zullen er nog vele tientallen, misschien wel honderden zijn die zich schuldig maken aan vergelijkbare praktijken, maar die of handiger en/of minder succesvol daarin zijn dan de genoemde Locke & Leather.

De Amerikaanse blogger Andrew Shaffer vergelijkt de wielersport met de uitgeefwereld. Waar Lance Armstrong onlangs al zijn Tour de France-titels verloor door vermeend dopinggebruik, zo heeft de uitgeefwereld zijn eigen prestatieverbeterende drugsschandaal. Hij legt uit dat wat Locke heeft gedaan wel degelijk zijn verkoopsucces positief beïnvloed heeft. Shaffer schrijft: ‘Het kopen van reviews waarbij een download op Amazon is inbegrepen is een bekende manier om je boek hoog in de verkooplijstjes te krijgen en daarmee nieuwe lezers aan te trekken. Titels met een hoge ranking maken daarnaast meer kans om door Amazon getipt te worden.’

‘Maar,’ zo zegt hij verderop, ‘alleen als een boek echt de moeite waard is en er dus meer positieve reviews blijven verschijnen, dan blijft het wel bovendrijven. En als je geluk hebt dan pikken de algoritmen van Amazon dat op en wordt je boek door hen aanbevolen. Gefeliciteerd: dan heb je een bestseller in handen.’

GEDRAGSCODE

Dat het Amerikaanse en het Britse voorbeeld de schrijfwereld op zijn grondvesten laat trillen wordt duidelijk op twitter, in de media (o.a. Forbes.com) en de vele blogs die erover worden geschreven. De Ierse schrijver Stuart Neville opperde gisteren via zijn Twitter-account of het niet mogelijk is dat de Crime Writers’ Association een Code of Ethics opstelt waar de leden zich aan dienen te houden. De eerste reacties daarop zijn niet juichend positief. ‘Met alle respect, we zijn schrijvers geen ambtenaren,’ reageert Paul Johnson.

Mark Billingham vraagt zich af of schrijversverenigingen als de CWA de leden die zich schuldig maken aan dergelijke activiteiten niet gewoon kunnen schorsen. Steve Mosby denkt dat dat signaal er in ieder geval toe doet. Hij schreef over het onderwerp de blog, What to do?, waarin hij schrijft: ‘Waarom dit zo erg is? Nou, veel van dit gedrag is technisch gezien illegaal (een verkoper doet alsof hij een consument is, etc.). Ik vind het onethisch gedrag als een auteur betrokken is bij dergelijke activiteiten of anderen hiertoe aanmoedigt. Het online beoordelingssysteem is verre van perfect (evenals vele andere online feedbacksystemen) maar ze bestaan en ze worden gebruikt. Door er op deze manier misbruik van te maken schaad je niet alleen lezers, maar ook schrijvers, die op dergelijke systemen willen vertrouwen. Het is een pure vorm van egoïsme.’ Mosby zet vervolgens een aantal initiële gedachten op een rijtje over wat te doen.

David Hewson pleit in zijn blog van gisteren, Sorry to say it but publishing needs a code of conduct, voor een gedragscode voor schrijvers en uitgevers. Hij neemt alvast het voortouw voor een belofte aan zijn lezers:

* I will never write a book review of any kind except under my own name
* I will never comment on my own books or ask or pay anyone else to review my books
* I will never comment on the work of authors I know, through friendship, professional relationships or family, without declaring my interest

Dat 'valse' recensies niet zijn te voorkomen, wordt beaamd door Crimezone-hoofdredacteur Sander Verheijen. ‘Je kunt een site niet dichttimmeren zonder dat je huizenhoge drempels opwerpt in het gemak ervan. Het is op elke site mogelijk om meerdere profielen aan te maken. Dat kan op Facebook, Amazon.com, maar natuurlijk ook op een site als Crimezone.’

Zijn lezersreacties dan helemaal niets waard?
‘Hoe groter en algemener de website, hoe lastiger het is om de betrouwbaarheid van lezersreacties in te schatten. Bij Crimezone is het iets eenvoudiger te overzien. Hier gaat het alleen om spannende boeken, we kennen de materie als geen ander en door de medewerkers en betrokken bezoekers worden uitzonderlijke ontwikkelingen bij een bepaalde titel als snel opgemerkt. Dat is toch de bedoeling - en het mooie - van een echte community.’

Verheijen is wel voorstander van bepaalde gedragsregels voor uitgevers en auteurs.
‘Ik ben het eens met Steve Mosby dat dergelijke acties tot een enorme devaluatie van lezersrecensies zouden kunnen leiden. Dat wil niemand. De markt staat flink onder druk. Er worden dit jaar weer 10% minder boeken verkocht dan het jaar ervoor, dus ook minder auteurs zullen hun weg naar een uitgever vinden. De mogelijkheden om zelf uitgevertje te gaan spelen zijn ongekend. We zullen in de nabije toekomst overspoeld worden door self-published e-books, waar geen kwaliteitsoordeel van een literair agent of uitgever aan te pas zijn gekomen. Die filterfunctie zal worden overgenomen door sites als Crimezone en juist daar kunnen lezersbeoordelingen het verschil maken, mits ze betrouwbaar blijven. Dat laatste geldt natuurlijk ook voor de boeken die door conventionele uitgevers worden gepubliceerd. Schrijversorganisaties als het Genootschap van Nederlandstalige Misdaadauteurs, de Britse Crime Writers' Association en de Amerikaanse International Thriller Writers Inc. zouden een belangrijke rol kunnen en moeten spelen in het organiseren van gedragsregels voor aangesloten leden. In het belang van iedereen: alle lezer én alle schrijvers.’

Wordt zeer zeker vervolgd.


Reageren op dit artikel kan op het forum

UPDATE: HEKSENJACHT GEOPEND?
Za. 01.09.2012 | Jeremy Duns richt zijn pijlen nu ook op andere schrijvers met 'op zijn minst verdachte' Amazon-reviews. De meest opmerkelijke naam is die van bestsellerauteur R.J. Ellory. De tweets hierover zijn weer handig verzameld in Storify door collegaschrijver en medestrijder Steve Mosby: http://storify.com/stevemosby/jeremy-duns-on-r-j-ellory.